Nằm tại “ngã tư đường” của lục địa già, Ba Lan không chỉ là một thực thể địa chính trị thường xuyên chịu những biến động dữ dội của lịch sử mà còn là một vùng đất có chiều sâu văn hóa đậm đặc, nơi những giá trị truyền thống được gìn giữ như một pháo đài tinh thần. Để thực sự thấu hiểu về tâm hồn của người dân xứ sở Bạch Dương này, không có con đường nào ngắn gọn và giàu cảm xúc bằng việc bước vào gian bếp của họ. Ẩm thực Ba Lan không đơn thuần là kỹ nghệ chế biến thực phẩm; đó là một tấm bản đồ sống động lưu giữ ký ức về những cánh rừng già rậm rạp, những cánh đồng lúa mạch bao la và cả những vết sẹo của những cuộc phân chia lãnh thổ kéo dài hàng thế kỷ.
Mỗi món ăn trên bàn tiệc của người Ba Lan đều kể một câu chuyện về sự sinh tồn, lòng hiếu khách và sự giao thoa văn minh giữa các luồng tư tưởng Đông và Tây. Đó là nơi mà hương vị mộc mạc của khoai tây và ngũ cốc gặp gỡ sự tinh tế của các loại gia vị phương Đông, nơi mà kỹ thuật lên men cổ xưa của người Slav chung sống hòa bình với những chuẩn mực ẩm thực cung đình từ Pháp và Ý. Trong dòng chảy của thời gian, ẩm thực đã trở thành pháo đài cuối cùng của bản sắc dân tộc, giúp người Ba Lan giữ vững cái “tôi” văn hóa ngay cả khi tên đất nước họ bị xóa sạch trên bản đồ thế giới trong hơn một trăm năm của thế kỷ XIX.
Bước vào hành trình khám phá ẩm thực Ba Lan là bước vào một thế giới của những nốt hương trầm ấm và bền bỉ. Đó là mùi thơm nồng nàn của nấm rừng vừa hái sau cơn mưa, vị chua thanh thoát của lúa mạch lên men, và sự béo ngậy đầy an ủi của những chiếc bánh Pierogi. Trong bài viết này, Văn Hóa Thế Giới sẽ dẫn dắt bạn đi xuyên qua lớp sương mù của lịch sử để giải mã những biểu tượng, những triết lý và sức sống mãnh liệt của một nền văn minh ẩm thực độc đáo bậc nhất Trung Âu, nơi mỗi miếng ăn đều chứa đựng một phần linh hồn của nhân loại.
Lịch sử hình thành và bối cảnh giao thoa văn hóa
Lịch sử ẩm thực Ba Lan là một tấm gương phản chiếu trung thực những thăng trầm của quốc gia này. Từ thời kỳ sơ khai của các bộ lạc người Slav cho đến thời kỳ hoàng kim của Vương triều Jagiellonian, mỗi giai đoạn đều để lại những dấu ấn không thể phai mờ trên đĩa ăn. Sự hình thành của các hương vị đặc trưng không phải là kết quả của sự ngẫu nhiên, mà là sự thích nghi kỳ diệu với thổ nhưỡng, khí hậu và những luồng di cư chính trị xuyên lục địa.
Trong cái nhìn của các nhà nhân học văn hóa như Clifford Geertz, ẩm thực là một “hệ thống biểu tượng” mà qua đó con người thiết lập ý nghĩa cho cuộc sống. Tại Ba Lan, hệ thống này được xây dựng trên nền tảng của sự kiên cường. Những món ăn mang tính “nặng” (heavy) và giàu năng lượng không chỉ để chống chọi với cái lạnh phương Bắc, mà còn là biểu tượng của sự no đủ giữa những thời khắc gian khó của chiến tranh và nạn đói. Sự biến đổi của ẩm thực Ba Lan từ giản đơn đến phức tạp là minh chứng cho quá trình trưởng thành của một nền văn minh biết chắt lọc tinh hoa từ bên ngoài để làm giàu cho bản sắc nội tại.
Cội nguồn người Slav và di sản của vùng đất nông nghiệp
Nền tảng của ẩm thực Ba Lan bắt rễ sâu xa trong đời sống nông nghiệp và sự gắn kết mật thiết với thiên nhiên hoang sơ của người Slav cổ. Từ thế kỷ thứ X, khi nhà nước Piast đầu tiên được hình thành, chế độ ăn uống của cư dân đã được định hình bởi những gì vùng đất này ban tặng: ngũ cốc (đặc biệt là lúa mạch đen và kê), các loại đậu, thịt thú rừng và các loại thảo mộc hoang dã. Trong quan niệm của người Slav, thức ăn mang tính linh thiêng, là cầu nối giữa con người và các vị thần mùa màng như Jarilo hay Marzanna.
Sự trù phú của những cánh rừng Ba Lan đã tạo nên một đặc trưng không thể nhầm lẫn: văn hóa “rừng”. Trái ngược với nhiều quốc gia Tây Âu nơi rừng sớm bị khai phá cho công nghiệp, Ba Lan giữ lại được những dải rừng nguyên sinh khổng lồ như Białowieża. Điều này dẫn đến việc nấm, dâu rừng, mật ong và thịt thú rừng (như hươu, lợn rừng) chiếm một vị trí trang trọng trong thực đơn của cả quý tộc lẫn nông dân. Sự kết hợp giữa sản vật nông nghiệp và sản vật tự nhiên này đã tạo ra một cấu trúc ẩm thực vừa vững chãi vừa biến hóa, đề cao sự tươi ngon và nguyên bản của nguyên liệu.
Cuộc cách mạng xanh của Vương hậu Bona Sforza
Một bước ngoặt quan trọng xảy ra vào thế kỷ XVI với sự xuất hiện của Vương hậu Bona Sforza, người vợ Ý của Vua Sigismund I. Bà không chỉ mang theo những tư tưởng Phục hưng mà còn mang cả một “đội quân” rau củ từ phương Nam đến vùng đất phương Bắc vốn quen thuộc với các loại củ khô cứng. Trước thời Bona Sforza, rau xanh rất hiếm hoi trong bữa ăn của người Ba Lan, vốn chủ yếu dựa vào thịt và ngũ cốc.
Vương hậu đã giới thiệu súp lơ, cần tây, tỏi tây, rau chân vịt và đặc biệt là các loại rau thơm Địa Trung Hải. Cho đến ngày nay, người Ba Lan vẫn gọi các loại rau củ nấu súp là włoszczyzna (nghĩa là “đồ Ý”). Sự kiện này không chỉ làm phong phú thêm hương vị mà còn thay đổi hoàn toàn tư duy về dinh dưỡng và thẩm mỹ bàn tiệc, biến ẩm thực Ba Lan thành một thực thể đa dạng, kết hợp giữa sự mạnh mẽ, đậm đà của phương Bắc và vẻ duyên dáng, thanh tao của phương Nam.
Sự đa dạng hóa trong thời kỳ vương triều Jagiellonian
Dưới thời vương triều Jagiellonian, Ba Lan-Litva là một trong những quốc gia đa văn hóa, đa tôn giáo nhất châu Âu. Sự chung sống của người Ba Lan, người Litva, người Do Thái, người Đức, người Tatar và người Armenia đã biến bàn ăn thành một “nồi lẩu thập cẩm” văn hóa đầy màu sắc. Người Tatar đã mang đến nghệ thuật chế biến thịt sống, tiền thân của món Steak Tartare (tatar) nổi tiếng; người Do Thái đóng góp những kỹ thuật nướng bánh và sự kết hợp ngọt – mặn độc đáo; trong khi người Armenia mang đến các loại gia vị phương Đông.
Vị trí chiến lược trên các tuyến đường thương mại nối liền Con đường tơ lụa và biển Baltic đã giúp Ba Lan tiếp cận với những loại gia vị xa xỉ như hạt tiêu, nhục đậu khấu và quế từ rất sớm. Trong khi ở nhiều nơi khác gia vị chỉ dành cho giới siêu giàu, thì ở Ba Lan, việc sử dụng gia vị đậm đà đã trở thành một dấu hiệu của sự sành sỏi và lòng hiếu khách. Đây chính là giai đoạn “vàng” định hình nên sự phức hợp trong khẩu vị, nơi mỗi món ăn là một sự đối thoại giữa các nền văn minh khác nhau.
Ý nghĩa văn hóa, biểu tượng và tư tưởng trong ẩm thực
Trong văn hóa Ba Lan, món ăn chưa bao giờ dừng lại ở giá trị dinh dưỡng thuần túy. Nó là một hệ thống ngôn ngữ không lời, truyền tải những quan niệm về đạo đức, tôn giáo và triết lý sống. Việc phân tích các biểu tượng ẩm thực sẽ giúp chúng ta thấy được cách người Ba Lan nhìn nhận về thế giới và vị trí của họ trong vũ trụ. Mỗi nguyên liệu đều mang trong mình một “mã văn hóa” riêng biệt, được lưu truyền qua hàng thế kỷ.
Triết lý ẩm thực Ba Lan có thể được tóm gọn trong sự cân bằng giữa “Đất” và “Trời” – giữa những nguyên liệu thô mộc từ lòng đất và những nghi lễ tâm linh thiêng liêng. Như Johann Gottfried von Herder từng nhận định về tinh thần của các dân tộc Slav, họ luôn có sự gắn kết máu thịt với đất đai. Tại Ba Lan, sự gắn kết này được thể hiện qua tình yêu với bánh mì, khoai tây và các loại củ, vốn được coi là những món quà quý giá nhất của tạo hóa dành cho con người lao động.
Bánh mì và Muối – Biểu tượng của sự sống và lòng thành kính
Trong văn hóa Ba Lan, bánh mì (chleb) không chỉ là thực phẩm; nó là một thực thể tâm linh được tôn trọng tuyệt đối. Người Ba Lan có truyền thống đón tiếp khách quý bằng nghi thức “Bánh mì và Muối” (Chlebem i solą). Bánh mì tượng trưng cho sự sống, sự no đủ và lời cầu chúc cho sự phồn vinh; trong khi muối tượng trưng cho sự thanh tẩy, bảo vệ khỏi cái ác và tình bạn bền chặt không bao giờ phai nhạt.
Bánh mì Ba Lan truyền thống thường được làm từ bột lúa mạch đen nguyên cám, lên men tự nhiên (zakwas), tạo nên lớp vỏ giòn cứng và ruột bánh dai, thơm mùi chua dịu đặc trưng. Việc làm rơi một mẩu bánh mì xuống đất được coi là điều không may, và người ta thường hôn mẩu bánh đó sau khi nhặt lên như một lời xin lỗi đối với sự sống. Triết lý ở đây là sự kiên nhẫn và lòng biết ơn – quá trình lên men lâu phản ánh nhịp điệu chậm rãi, bền bỉ của đời sống và sự trân trọng công sức của người nông dân.
Di sản của rừng già: Nấm và sự kết nối với tổ tiên
Nếu bánh mì là biểu tượng của cánh đồng, thì nấm là linh hồn của những cánh rừng Ba Lan. Việc đi hái nấm vào mùa thu (grzybobranie) đã trở thành một nghi thức văn hóa, một sự kết nối giữa con người và thiên nhiên hoang dã. Người Ba Lan sở hữu vốn tri thức dân gian đồ sộ về các loại nấm, từ nấm Porcini quý hiếm đến nấm mỡ, nấm rơm. Nấm được sấy khô để lưu giữ hương vị cho cả mùa đông, trở thành thành phần cốt lõi của các loại súp và nhân bánh.
Trong tâm thức dân gian, rừng thường được coi là không gian linh thiêng, nơi trú ngụ của các linh hồn. Do đó, việc sử dụng các sản vật từ rừng như nấm hay dâu rừng trong các bữa tiệc nghi lễ (như lễ Giáng sinh) mang ý nghĩa kết nối với thế giới tổ tiên. Sự hiện diện của “vị rừng” trong ẩm thực cho thấy một tư duy sinh tồn dựa vào sự thấu hiểu và hòa hợp với tự nhiên, thay vì tìm cách chế ngự hay hủy hoại môi trường xung quanh.
Kỹ thuật lên men – Triết lý của sự biến đổi và trường tồn
Do đặc thù khí hậu mùa đông kéo dài và khắc nghiệt, người Ba Lan đã nâng tầm kỹ thuật bảo quản thực phẩm thành một nghệ thuật tinh vi. Lên men không chỉ là cách để giữ thức ăn không bị hỏng mà còn là cách để tạo ra những tầng hương vị mới phức hợp hơn. Kapusta kiszona (dưa cải muối) và ogórki kiszone (dưa chuột muối) là những món không thể thiếu, cung cấp vitamin và sức đề kháng trong những tháng ngày băng giá.
Khác với vị chua gắt của giấm, vị chua từ quá trình lên men tự nhiên mang lại sự thanh mát và chứa đựng nhiều lợi khuẩn. Đây là minh chứng cho sự thông thái dân gian trong việc bảo vệ sức khỏe. Triết lý lên men cũng tượng trưng cho sự biến đổi: từ những nguyên liệu thô sơ, đơn giản, qua thời gian và sự kiên trì chờ đợi, chúng trở thành những “báu vật” của hương vị. Nó phản ánh niềm tin rằng những gì tốt đẹp nhất luôn cần thời gian để trưởng thành và thăng hoa.
Kiến trúc món ăn: Phân tích các biểu tượng ẩm thực tiêu biểu
Mỗi món ăn Ba Lan có thể được ví như một công trình kiến trúc văn hóa nhỏ bé, nơi các thành phần được sắp xếp theo một logic riêng biệt để phục vụ cả vị giác lẫn tâm hồn. Sự kết cấu của món ăn thường đi từ lõi (tinh bột, thịt) ra đến vỏ (gia vị, nước xốt), tạo nên một trải nghiệm đa lớp. Phân tích các món ăn biểu tượng sẽ giúp chúng ta giải mã được “mã gene” của nền văn hóa này.
Từ góc độ nghệ thuật, ẩm thực Ba Lan không cầu kỳ về hình thức trang trí hào nhoáng như Pháp, nhưng lại cực kỳ chú trọng đến “độ sâu” của hương vị. Sự kết hợp giữa vị chua, béo và thơm nồng của thảo mộc tạo nên một bản giao hưởng hài hòa, gợi nhắc đến những bữa ăn gia đình ấm cúng. Đó là một vẻ đẹp mang tính nhân văn, đề cao sự chân thành và no đủ hơn là sự phô trương bề ngoài.
Pierogi – Hơi ấm của gia đình và niềm tin tôn giáo
Sẽ không có cuộc thảo luận nào về Ba Lan mà không nhắc đến Pierogi. Những chiếc bánh gối nhỏ xinh này chính là hiện thân của sự an ủi và tình yêu thương. Mặc dù có nguồn gốc từ phương Đông (tương tự như sủi cảo), nhưng khi du nhập vào Ba Lan, Pierogi đã được “tự nhiên hóa” hoàn toàn với các loại nhân mang đậm bản sắc địa phương như khoai tây và phô mai trắng (Pierogi Ruskie), nấm và dưa cải, hoặc thịt băm.
Mỗi dịp lễ tết, hình ảnh các bà, các mẹ cùng nhau nặn bánh Pierogi quanh chiếc bàn gỗ đã trở thành biểu tượng của sự gắn kết thế hệ. Trong văn hóa Ba Lan, Pierogi còn gắn liền với Thánh Hyacinth (Święty Jacek), người được cho là đã cứu dân làng khỏi nạn đói bằng cách dạy họ làm loại bánh này. Vì vậy, Pierogi không chỉ là món ăn, mà còn là biểu tượng của lòng từ bi, sự sẻ chia và khả năng tạo ra điều kỳ diệu từ những nguyên liệu giản đơn nhất.
Bigos – Bản hòa tấu của lịch sử và thời gian
Bigos, hay còn gọi là “Súp thợ săn”, là món ăn phản ánh rõ nhất tính cách mạnh mẽ và sự bền bỉ của người Ba Lan. Đây là một món hầm phức hợp gồm dưa cải muối, bắp cải tươi, các loại thịt đa dạng và nấm khô. Một nồi Bigos đúng chuẩn phải được nấu đi nấu lại trong nhiều ngày; người ta tin rằng càng hâm lại nhiều lần, hương vị các nguyên liệu càng hòa quyện và “chín” hơn.
Bigos là món ăn của sự chờ đợi. Nó tượng trưng cho lịch sử Ba Lan: nhiều thành phần khác nhau, trải qua lửa đỏ và thời gian để tạo thành một khối thống nhất vững chắc. Trong văn chương, đại thi hào Adam Mickiewicz đã dành những lời hoa mỹ nhất để tôn vinh Bigos trong sử thi “Pan Tadeusz”, coi nó là biểu tượng của tinh thần tự do và phong thái hào sảng của giới quý tộc Ba Lan xưa.
Żurek – Vị chua thanh tao và triết lý của sự tái sinh
Żurek là loại súp được làm từ bột lúa mạch đen lên men (żur), thường được phục vụ với trứng luộc và xúc xích trắng. Đây là món ăn đặc trưng của lễ Phục sinh, mang ý nghĩa của sự sống mới sau mùa đông dài. Vị chua đặc trưng của Żurek không gắt mà êm dịu, gợi nhớ đến mùi hương của đất đai và sự khởi đầu của mùa xuân.
Xưa kia, Żurek vốn là món ăn của người nghèo trong những ngày chay tịnh. Tuy nhiên, chính từ sự giản dị và tinh khiết đó, nó đã vươn lên trở thành một món ăn sang trọng trên bàn tiệc quốc gia. Żurek nhắc nhở con người về giá trị của những điều bình thường và khả năng tìm thấy vẻ đẹp trong sự khắc khổ – một nét tính cách điển hình của người dân Ba Lan qua nhiều thế kỷ chịu áp bức.
Ảnh hưởng đối với nhân loại và sự kết nối thế giới
Ẩm thực Ba Lan không tồn tại biệt lập mà luôn đóng vai trò là một “đại sứ văn hóa” quan trọng. Qua các làn sóng di cư lớn trong lịch sử, hương vị Ba Lan đã lan tỏa đến khắp các châu lục, từ những khu phố ở Chicago đến những vùng đất xa xôi ở Nam Mỹ hay Úc. Sự đóng góp của nó đối với kho tàng văn minh ẩm thực thế giới nằm ở các kỹ thuật bảo quản tự nhiên và sự tôn trọng tuyệt đối đối với sản vật địa phương.
Trong bối cảnh hiện đại, khi nhân loại đang đối mặt với những thách thức về an ninh lương thực và thực phẩm công nghiệp, các thực hành của ẩm thực Ba Lan – như lên men tự nhiên hay sử dụng nông sản mùa vụ – đang trở thành những bài học quý giá. Nó cung cấp một giải pháp về lối sống bền vững, nơi con người không tách rời khỏi nhịp điệu của trái đất. Ẩm thực Ba Lan vì thế mang một giá trị nhân văn sâu sắc, hướng con người về với những giá trị nguyên bản.
Lòng hiếu khách Ba Lan – “Gość w dom, Bóg w dom”
Có một câu tục ngữ nổi tiếng: “Gość w dom, Bóg w dom” (Khách đến nhà như Chúa đến nhà). Đây không chỉ là một khẩu hiệu mà là cốt lõi của đạo đức xã hội Ba Lan. Sự hiếu khách được thể hiện rõ nhất qua cách họ bày biện bàn ăn: luôn luôn dư dả, luôn luôn sẵn sàng chia sẻ. Trong suốt lịch sử đầy biến động, khi người dân phải di cư hoặc đón nhận những người tị nạn, bàn ăn luôn là nơi xóa tan những rào cản và tạo dựng sự thấu hiểu.
Triết lý này vượt xa việc cung cấp thực phẩm; nó là sự công nhận về phẩm giá con người và lòng bác ái. Sự hào phóng của người Ba Lan trên bàn tiệc chính là biểu hiện của một tâm hồn rộng mở và khao khát hòa bình. Trong một thế giới ngày càng trở nên cá nhân hóa và xa cách, văn hóa bàn ăn Ba Lan nhắc nhở chúng ta về sức mạnh của sự kết nối cộng đồng và lòng tốt vô điều kiện.
Di sản Do Thái trong ẩm thực Ba Lan và bài học về sự khoan dung
Một phần không thể tách rời của ẩm thực Ba Lan là di sản của cộng đồng người Do Thái (Ashkenazi). Những món ăn như bánh mì Bagel (vốn có nguồn gốc từ Kraków), món cá chép kiểu Do Thái, hay các loại bánh nướng ngọt đã hòa quyện vào dòng máu ẩm thực Ba Lan từ hàng trăm năm trước. Sự giao thoa này là một minh chứng sống động cho thời kỳ Ba Lan là “thiên đường của sự khoan dung” tại châu Âu.
Mặc dù thảm họa Holocaust đã để lại một khoảng trống đau đớn, nhưng những hương vị này vẫn tồn tại và đang được phục hồi mạnh mẽ như một cách để tưởng nhớ và tôn vinh sự đa dạng văn hóa. Việc tìm lại các công thức nấu ăn Do Thái-Ba Lan không chỉ là vấn đề ẩm thực mà còn là một hành trình hàn gắn lịch sử, khẳng định rằng văn hóa là thứ không bao giờ có thể bị tiêu diệt hoàn toàn bởi bạo lực.
Liên hệ thực tiễn và giá trị trong thế kỷ XXI
Ngày nay, ẩm thực Ba Lan đang trải qua một cuộc “phục hưng” đầy ngoạn mục. Trước làn sóng thức ăn nhanh và sự đồng nhất hóa toàn cầu, Ba Lan đang khẳng định vị thế của mình thông qua phong trào New Polish Cuisine. Các đầu bếp trẻ không còn chỉ sao chép các kỹ thuật phương Tây, mà họ quay lại với những nguyên liệu bị lãng quên như ngỗng, củ dền, hay các loại ngũ cốc cổ để tạo ra những tác phẩm nghệ thuật hiện đại dựa trên nền tảng truyền thống.
Giá trị của ẩm thực Ba Lan đối với thế giới hiện đại nằm ở tính “thật” (authenticity). Trong một kỷ nguyên của những giá trị ảo, việc được thưởng thức một bữa ăn nấu từ những nguyên liệu sạch, được chuẩn bị bằng tình yêu và sự kiên nhẫn mang lại một sự an ủi tinh thần to lớn. Ba Lan đang chứng minh rằng truyền thống không phải là một gánh nặng, mà là một bệ phóng để tiến vào tương lai một cách vững chãi nhất.
Sức mạnh của ẩm thực trong ngoại giao văn hóa
Ẩm thực đã trở thành một công cụ ngoại giao mềm cực kỳ hiệu quả của Ba Lan. Qua những lễ hội ẩm thực quốc tế, những chiếc bánh Pierogi hay ly rượu Vodka cao cấp đã giúp người dân thế giới có một cái nhìn thiện cảm và gần gũi hơn về quốc gia này. Nó giúp xóa tan những định kiến cũ kỹ và thay vào đó là hình ảnh một Ba Lan năng động, sáng tạo nhưng vẫn vô cùng trân trọng nguồn cội.
Hơn thế nữa, việc bảo tồn các công thức nấu ăn truyền thống và đạt được các chứng nhận bảo hộ chỉ dẫn địa lý của EU (PGI, PDO) đã giúp nâng cao giá trị kinh tế cho nông sản Ba Lan. Điều này tạo ra một chu kỳ bền vững: văn hóa thúc đẩy kinh tế, và kinh tế lại cung cấp nguồn lực để bảo tồn văn hóa. Đây là một mô hình mà nhiều quốc gia đang phát triển có thể học hỏi trong việc giữ gìn bản sắc trong quá trình toàn cầu hóa.
Giá trị còn lại với nhân loại
Kết thúc chuyến hành trình xuyên qua những tầng hương vị và lịch sử của Ba Lan, chúng ta nhận ra rằng ẩm thực chính là linh hồn của một dân tộc được vật chất hóa. Nó là sự kết tinh của mồ hôi trên cánh đồng, hơi ấm từ lò sưởi trong mùa đông băng giá, và niềm hy vọng bất diệt về một ngày mai tươi sáng hơn. Ẩm thực Ba Lan dạy chúng ta một bài học sâu sắc về sự kiên cường: dù lịch sử có khắc nghiệt đến đâu, chỉ cần giữ được “ngọn lửa” trong gian bếp và sự chân thành trên bàn ăn, bản sắc dân tộc sẽ luôn trường tồn.
Những món ăn của người Ba Lan, với tất cả sự mộc mạc và chiều sâu của chúng, là một lời mời gọi nhân loại hãy quay về với những giá trị cơ bản: lòng biết ơn đối với thiên nhiên, sự gắn kết gia đình và lòng hiếu khách không biên giới. Đó không chỉ là tinh hoa của một quốc gia, mà là một phần di sản quý giá của văn minh nhân loại, nhắc nhở chúng ta rằng vẻ đẹp thực sự luôn nằm ở những điều giản đơn nhưng được thực hiện bằng một trái tim nồng hậu.
Trong một thế giới đầy biến động, hãy để hương vị của một bát súp Żurek hay một chiếc bánh Pierogi dẫn dắt bạn đến với sự an yên và niềm tin vào sức sống bền bỉ của con người. Đó chính là thông điệp cuối cùng mà văn hóa ẩm thực Ba Lan muốn gửi gắm đến chúng ta – một thông điệp về sự ấm áp, trường tồn và tình yêu cuộc sống vượt thời gian.
